Przejdź do głównej zawartości

Teano - pierwsza matematyczka

Pierwsza matematyczka znana historii


    W Grecji w VI wieku p.n.e. dostęp do nauki był kobietom bardzo utrudniony. Niewielu udawało się wykształcić, Teano była jedną z tych nielicznych. Uczęszczała do szkoły pitagorejskiej, gdzie wśród 300 uczniów studiowało około 20 kobiet. Tak, to bardzo mało, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że ta szkoła odrzuciła ograniczenia płciowe i podobno w Crotone traktowano kobiety na równi z mężczyznami. Później Teano przejęła kierownictwo szkoły i sama została na niej wykładoczynią uwielbianą przez swoich uczniów i docenianą przez innych matematyków.

Co zrobiła Teano? Napisała kilka traktatów z matematyki, fizyki i medycyny. Najważniejszym z nich jest ten dotyczący złotego podziału, który nie stracił znaczenia aż do dziś! Oprócz tego zajmowała się też astronomią i psychologią dziecięcą.

Złoty podział to podział odcinka na dwie części (a i b) tak, żeby stosunek długości dłuższej części (a) do krótszej części (b) był taki sam, jak stosunek długości całego odcinka do dłuższej części (a). Teano odkryła, że a podzielone przez b równa się 1,61803398874989... Nazwała ten numer złotą liczbą i oznaczyła go grecką literą ϕ (fi). Równanie to było wykorzystywane w architekturze starożytnej do określenia proporcji wysokości budynków do ich podstawy. Obserwuje się też tę prawidłowość w naturze. Kojarzycie taką spiralę używaną w diagramach architektury, sztuki i natury? Nazywa się to złotym prostokątem, i jest on przykładem złotego podziału. 


Wikipedia podaje, że „Grecy zazwyczaj przypisywali odkrycie tego związku (złotego podziału) Pitagorasowi albo jego uczniom”. Tak to zostało sformułowane, żeby nie przyszło nikomu do głowy, że mogła to zrobić kobieta, której imię zresztą znamy. Inne źródła mówią, że ϕ odkrył jakiś Hippasus. Taki szacunek dostaje Teano.

Teano należała do kultu orfików i była kobietą pitagorejską. Orficy łączyli wierzenia z mitologii greckiej i egipskiej. Modlili się do Apolla, wierzyli w reinkarnację, czystość duszy, odprawiali tajne, mistyczne obrzędy uważane za tabu. 

Kobiety pitagorejskie to grupa wykształconych kobiet, które uważały Pitagorasa za mistrza. Przypisuje się im autorstwo serii listów i traktatów. Były wszechstronnymi myślicielkami postrzeganymi jako intelektualistki, nauczycielki i filozofki. Filozofowały na temat zasad kosmosu, społeczeństwa, liczb, nieśmiertelności duszy i zarządzania gospodarstwem domowym. Teano jest jedyną kobietą pitagorejską wymienioną z imienia.

Prawie zapomniałam dodać! Taki mały szczególik, mężem Teano był Pitagoras (ten od a2+b2=c2). Chociaż nie jest to w 100% pewne. Prawdopodobnie poznali się, kiedy uczęszczała do jego szkoły i mieli razem kilkoro dzieci. Po śmierci męża, Teano przejęła władzę nad szkołą pitagorejską (o czym wspomniałam już wcześniej) i prowadziła ją razem ze swoim potomstwem. Szkoła działała jeszcze przez następne 2 wieki!




Zachęcamy do pobrania i wydrukowania tego plakatu ze skróconym artykułem o Teano! My wywiesiłyśmy takie plakaty w naszych szkołach, wy możecie zrobić to samo we własnej szkole, miejscu pracy lub gdziekolwiek się da. Dzięki temu więcej osób go zauważy i dowiedzie się, kim była Teano.


Adrianna Jarzyna zgromadziła informacje potrzebne do artykułu i jest autorką ilustracji, autorką tekstu i plakatu jest Małgosia Winer.




Zdjęcia






Etykiety:

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Hypatia z Aleksandrii - pierwsza męczennica nauki

Największa uczona starożytnej Aleksandrii Hypatia była genialną matematyczką i filozofką, która nauczała w szkole platońskiej i została głównym uczonym całej Aleksandrii na przełomie IV i V wieku naszej ery. Pisała podręczniki do matematyki, wynalazła astrolabium (urządzenie astronomiczne używane w nawigacji aż do XVII wieku, służyło do wyznaczenia położenia ciał niebieskich nad horyzontem). Opracowała też lepszą metodę dzielenia liczb wielocyfrowych.  Hypatia zaczynała jako uczennica swojego ojca Teona. Nauczał on swoją jedyną córkę (mama jest nieznana). Sam był dyrektorem uniwersytetu platońskiego i zaraził małą Hypatię pasją do matematyki, astromii i filozofii. W dorosłości córka przewyższyła ojca we wszystkich tych dziedzinach naukowych i przejęła jego stanowisko na uniwersytecie. Wykładaną przez Hypatię szkołą filozoficzną był neoplatonizm. Dla neoplatoników matematyka miała aspekt duchowy. Dzieliła się na arytmetykę, geometrię, astronomię i muzykę. Udowadniały one,...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Anna Komnene - przełomowa historyczka cesarstwa bizantyjskiego

  Anna Komnene jest autorką jednej z najważniejszych istniejących ksiąg historycznych, która opisuje losy Cesarstwa Bizantyjskiego na przełomie XI i XII wieku.      Anna stworzyła ponad 500 stron szczegółowych opisów walk prowadzonych przez jej ojca, cesarza Aleksego, ukazanych jednocześnie z perspektywy historyczki, jak i jego córki. Anna zatytułowała swoją księgę "Aleksjada".      Anna Urodziła się w 1083 roku jako księżniczka Cesarstwa Bizantyjskiego. Od dzieciństwa była zafascynowana kulturą starożytnej Grecji. Jednak wykształcenie księżniczki nie przewidywało studiowania starożytnych tekstów, więc Anna po nocach sama uczyła się czytać starożytną grekę. Kiedy w końcu zauważono, jak poważnie księżniczka traktowała chęć studiowania starożytnych nauk, zapewniono jej dobrą edukację w tym kierunku. Anna najbardziej uwielbiała poznawać teksty filozoficzne, a w szczególności prace Arystotelesa.       Przez jakiś czas cesarz Aleksy n...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej